ΥΠΕΡΧΡΕΩΜΕΝΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ

Οι κυριότερες νομοθετικές ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση  της υπερχρέωσης είναι οι ακόλουθες:

Α) Νόμος 3869/2010 (ΦΕΚ Α’ 130) για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων
Ο νόμος 3869/2010 (ΦΕΚ Α’ 130), ο οποίος προέκυψε μετά από εκτενείς διαδικασίες διαβούλευσης, δίδει σε υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν την εμπορική ιδιότητα, την προοπτική απεγκλωβισμού από την υπερχρέωση και τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν πλέον ένα νέο οικονομικό ξεκίνημα, απαλλαγμένα από μέρος ή ακόμη, υπό προϋποθέσεις, το σύνολο των οφειλών τους. Ο νόμος 3869/2010 τροποποιήθηκε αρχικώς με το άρθρο 85 του Ν.3996/2011 και εν συνεχεία με τα άρθρα 11 επ. του νόμου 4161/2013 (ΦΕΚ Α’ 143) με σκοπό την απλοποίηση της διαδικασίας και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του νόμου.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Ν. 3869/2010 ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ

Μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε ο Ν. 4161/2013 η διαδικασία του Ν.3869/2010 ξεκινά με την υποβολή της αίτησης προς το αρμόδιο Ειρηνοδικείο.  Σε δύο μήνες από την κατάθεση της αίτησης προσδιορίζεται η ημέρα επικύρωσης ενώπιον του ειρηνοδίκη και κατά το χρονικό αυτό διάστημα ο αιτών υποχρεούται να προσπαθήσει να βρει συμβιβαστική λύση με τους πιστωτές (προδικαστικός συμβιβασμός). Ο οφειλέτης πρέπει εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κατάθεση να επιδώσει την αίτηση στους πιστωτές και τους εγγυητές. Εντός μηνός από την επίδοση οι πιστωτές οφείλουν να καταθέσουν στο φάκελο τις απόψεις τους για το σχέδιο ρύθμισης των οφειλών του αιτούντος. Κατά την ημέρα επικύρωσης ο ειρηνοδίκης είτε θα επικυρώσει τον συμβιβασμό των μερών, είτε θα αποφασίσει κατόπιν αιτήματος του οφειλέτη ή πιστωτή ή και αυτεπαγγέλτως την αναστολή των καταδιωκτικών μέτρων κατά του οφειλέτη, τη διατήρηση της πραγματικής και νομικής κατάστασης της περιουσίας του, καθώς και την καταβολή μηνιαίων δόσεων μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της αίτησης. Σημειωτέον ότι μια σημαντική αλλαγή του Ν.4161/2013 είναι πως ήδη με την υποβολή της αίτησης ενώπιον του Ειρηνοδικείου ο αιτών υποχρεούται να προβαίνει σε μηνιαίες καταβολές. Το ποσό της δόσης θα πρέπει να υπολογίζεται με βάση την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Ωστόσο, η ελάχιστη καταβολή δεν θα μπορεί να είναι μικρότερη του 10% της τελευταίας ενήμερης δόσης με ελάχιστο συνολικό ποσό καταβολής τα 40 Ευρώ μηνιαίως.

Β) Νόμος 4224/2013 για τη σύσταση Κυβερνητικού Συμβουλίου Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου Αξιοποίησης Περιουσίας του Δημοσίου

Με το άρθρο 1 του νόμου 4224/2013 (ΦΕΚ Α’ 288) συστήνεται το Κυβερνητικό Συμβούλιο Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο εισάγει και παρακολουθεί τις απαραίτητες δράσεις για την προώθηση δημιουργίας του μόνιμου μηχανισμού της επίλυσης του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους φυσικών, νομικών προσώπων και επιχειρήσεων.

Κώδικας Δεοντολογίας Τραπεζών του Ν. 4224/2013

Με τον ίδιο νόμο τέθηκε σε ισχύ, από 31.12.2014, ο Κώδικας Δεοντολογίας για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ιδιωτικών οφειλών (ΦΕΚ Β’ 2289/2014), με τον οποίο θεσπίζονται γενικές αρχές συμπεριφοράς και υιοθετούνται βέλτιστες πρακτικές, οι οποίες έχουν ως στόχο την ενίσχυση του κλίματος εμπιστοσύνης, την αμοιβαία δέσμευση και την ανταλλαγή μεταξύ δανειολήπτη και πιστωτή της αναγκαίας πληροφόρησης, προκειμένου κάθε πλευρά να είναι σε θέση να σταθμίσει τα οφέλη ή τις συνέπειες εναλλακτικών λύσεων ρύθμισης ή οριστικού διακανονισμού των δανείων σε καθυστέρηση των οποίων η σύμβαση δεν έχει καταγγελθεί με τελικό σκοπό, την επιλογή της καταλληλότερης, κατά περίπτωση, λύσης.

Ο N. 4224/2013 (ΦΕΚ Α΄288) έχει τροποποιηθεί με το άρθρο 12 του N. 4281/2014 (ΦΕΚ Α΄160) το οποίο καθορίζει ποια ιδρύματα υπάγονται στον Κώδικα, ρυθμίζει το ζήτημα χρέωσης των υπηρεσιών που αφορούν την εφαρμογή του Κώδικα, οριοθετώντας, επίσης, την αρμοδιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος

Με την Εγκύκλιο 5.12.2014 της Διεύθυνσης Εποπτείας Πιστωτικού Συστήματος της ΤτΕ παρέχονται οδηγίες για την εφαρμογή του Κώδικα σε ανταπόκριση ερωτημάτων που τέθηκαν από ιδρύματα και λοιπούς φορείς.

2. ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΩΝ

Με το άρθρο 2 του νόμου 4224/2013 ανεστάλησαν οι πλειστηριασμοί σε βάρος της κύριας κατοικίας των οφειλετών, έως την 31η Δεκεμβρίου 2014, εφόσον αυτοί πληρούσαν ορισμένα κριτήρια που έθετε ο νόμος και συγκεκριμένα:

α) η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας δεν υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ

β) το καθαρό οικογενειακό εισόδημα χωρίς τις κρατήσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία, φόρο εισοδήματος και εισφορά αλληλεγγύης, να είναι μέχρι 35.000 ευρώ

γ) η συνολική αξία κινητής και ακίνητης περιουσίας να είναι μικρότερη ή ίση με 270.000 ευρώ. Από το ποσο αυτό, το σύνολο των καταθέσεων και κινητών αξιών του οφειλέτη δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 15.000 ευρώ.

Σημειώνεται ότι εξακολουθεί να ισχύει η προστασία της κύριας κατοικίας μέσω της υπαγωγής στο ν.3869/2010, ο οποίος με τις τροποποιήσεις με το ν.4161/2013, παρέχει απόλυτη προστασία της κύριας κατοικίας του οφειλέτη που βρίσκεται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμών έναντι όλων των δανειστών (τράπεζες, ιδιώτες, εταιρείες κτλ), αμέσως μετά την υποβολή αίτησης υπαγωγής στο νόμο και μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης.